Kiedy pojawiła się fotografią wielu krytyków uważało, że nie jest to pełnoprawna forma sztuki, gdyż fotograf nic nie tworzy a jedynie mechanicznie powiela fragment rzeczywistości. Dziś gdy fotografia ma już silną i ugruntowaną pozycję, ten przykład nie dla wszystkich okaże się pobudzający do myślenia - sięgniemy więc po coś mocniejszego.

Wyobraźmy sobie malarza, który maluje swój obraz na drewnianej płycie (notabene - wciąż wielu malarzy preferuje płyty ponad płótno). Drugą drewnianą płytę dzierży w ręku. Na obie z nich nanosi pędzlem farbę, miesza ją i rozprowadza wedle własnego uznania. Pierwszą płyta nazywamy “obrazem”, a druga “paletą”. Ten przykład powinien pobudzić do myślenia w dużo ciekawszym kierunku.

Laik może zacząć szukać fałszywych rozróżnień między paletą a obrazem. Na przykład: na obrazie artysta kreuje konkretne kształty i kompozycje, a na palecie jedynie bezładnie miesza farbę. Otóż nie. Współczesne malarstwo już dawno rozwinęło wszelkie swoje odmiany eksplorujące formy przypadkowe i abstrakcyjne, a nawet bezładne. I wiele takich obrazów podziwiają ludzie w muzeach i galeriach całego świata. Ale co lepsze - o czym osoby, które nie parają się malarstwem mogą nie wiedzieć - wielu artystów na paletach maluje fragmenty obrazu, a nawet całościowe kompozycje, na których rozrabia farby od razu w kontekście przedstawionej treści. Może się wtedy okazać, że paleta jest całkiem interesującym przedstawieniem figuratywnym. Co więc odróżnia paletę od obrazu?

Akt woli artysty. Amen.

To on wedle własnego widzimisie decyduje co jest “obrazem”, a co “szkicem roboczym” czy “paletą”. To on też podpisuje się pod sfotografowanym zachodem słońca, nagraniem dźwiękowym czy… zbiorem internetowych linków.

Można powiedzieć, że zadaniem twórcy jest nie tworzenie, a jedynie wykadrowanie jakiegoś fragmentu rzeczywistości. Ustalenie granicznych ram. I podpisanie się swoim inicjałem. Do tak radykalnej cenzury już dawno zmusiły krytyków i zwykłych odbiorców śmiałe poczynania artystów zwłaszcza dwudziestowiecznych. Wciąż jednak ciężko nam zaakceptować taki punk widzenia.

Warto też uświadomić sobie, że tak na prawdę pisarze, malarze czy kompozytorzy - w 99% kadrują coś co już istnieje, a to co dodają to specyficzne “ramy”. Z nieograniczonej liczby słów wybierają (bo raczej ich nie stwarzają!) te odpowiednie. Z nieprzebranej ilości barw i kształtów selekcjonują te upatrzone. Z szumu pełnego wszystkich dźwięków wybierają te właściwe. Nie bez powodu Arvo Part nazywa komponowanie muzyki - sztuką użycia pauzy. To jest ten 1% który dodajemy od siebie, tworząc nową “ramę”, “dzieło”, “utwór”, który teraz może być ujęty w kolejną większą kompozycję, w jeszcze większą ramę (choćby to była “ramka” HTML).

I to właśnie robią twórcy Sieci za pomocą wszelkich dostępnych narzędzi. A tam gdzie jest utwór są i odbiorcy, a jeśli są - oznacza to, że utwór żyje i cała zabawa toczy się dalej.

Im szybciej zaczniemy patrzeć na proces twórczy w ten sposób tym szybciej dopracujemy się rozsądnego prawa i zrezygnujemy z prób zawracania płynącej rzeki by zamiast tego dać się ponieść do przodu.

Na początku lat 90-tych wydawać się to mogło dziwne, ale w blogosferze z pewnością znajdzie zrozumienie fakt, że na wyobraźnię czternastolatka silniej niż opisy taktycznych gier i kosmicznych potyczek - zadziałała wizja Demostenesa i Locke’a - wirtualnych tożsamości stworzonych przez nastoletnie rodzeństwo głównego bohatera, za pomocą których dzieci anonimowo zmieniły losy świata.

W czasach gdy Card pisał swoją powieść, Internet nawet w Ameryce był w powijakach, ale dla części “zwykłych śmiertelników” istniała już modemowa sieć BBS‘ów - FidoNet. Nie zmienia to faktu, że wizja Sieci stworzona przez pisarza brzmiała jak pokolorowana bajka. Niewiele osób zapewne myślało o nich jako o futurologicznych przewidywaniach - przewidywaniach, które w wielu aspektach stały się prawdą szybciej niż mogliśmy się tego spodziewać.

W globalnej Sieci, coraz młodsi użytkownicy, bez niezbędnej jeszcze niedawno wszechstronnej wiedzy, doświadczenia i co najważniejsze: społecznej pozycji i przyzwolenia - są w stanie wykonywać zadania do niedawna zarezerwowane dla absolwentów wyższych uczelni. Z powodzeniem uruchamiają duże i złożone serwisy internetowe. Na blogach piszą teksty czytane przez dorosłych do porannej kawy zamiast przysłowiowej gazety. Uruchamiają przedsięwzięcia komercyjne o milionowych dochodach. Czy w końcu - od najmłodszych lat - sami tworzą i administrują swoim wizerunkiem traktowanych jak firmowy brand, realizując kariery nie tylko jako artyści ale nawet jako specjaliści z wąskich dziedzin*.

System prawny i społeczne zrozumienie w nieunikniony sposób są wobec tych faktów spóźnione. Dlatego niepełnoletni napotkają ciągle duże przeszkody gdy tylko zechcą rozwinąć swoją działalność nieco poza ramy wirtualnego świata. Tutaj - w skostniałym świecie dorosłych muszą szukać wśród nich sojuszników i ambasadorów by zrealizować najprostsze cele.

W Sieci jednak są wolni. I dlatego zapewne większość wybiera inną drogę - rozwijają swoją działalność w ścisłych granicach Internetu - do czasu osiągnięcia pełnoletniości, a wtedy w bardzo krótkim czasie są w stanie wypłacić gromadzony przez lata dzieciństwa kapitał w różnej formie - wreszcie bez przeszkód. Jednak nawet i to nie jest często konieczne.

Orson Scott Card nie przewidział bowiem jednego. W Sieci - to dorośli coraz częściej mogą poczuć się wyobcowani. Nie mogąc nadążyć za geometrycznie przyspieszającymi zmianami - zamykają się w swoich enklawach, ale gdy ciekawi nowego zapuszczają się rejony tubylców dzieciństwa - to oni częściej ukryją swoją tożsamość i wiek. Bycie dzieckiem czy nastolatkiem nie jest w Internecie faktem, który warto ukrywać. Wręcz przeciwnie - to o względy młodszych użytkowników walczą najwięksi internetowi gracze: serwisy, sklepy, telewizje, artyści.

Demostenes i Locke mogą więc nigdy nie nadejść. Za to z każdym dniem przybywa coraz więcej dorosłych, którzy ukryci pod cool-pseudonimami Tomik, Niunia, Tygrysek, Wojtas… ciągle próbują zapamiętać co oznaczają akronimy IMHO, i AFK by - gdy się to w końcu uda - nadużywać ich przy każdej okazji.

Czy dziecko zostanie więc kiedyś prezydentem? Nie wiem. Ale na razie to dorośli coraz więcej uwagi poświęcają niepełnoletnim twórcom wirtualnego świata, a orędzie prezydenta ma coraz mniejsze szanse w walce o ich uwagę. Nie przyszła góra do Mahometa, Mahomet przyszedł do góry - mówi przysłowie. Jak dotychczas, nieletni raczej nie są zainteresowane prezydenturą. Za to prezydent niechybnie pewnego dnia będzie musiał pojawić się w YouTube.

IMHO.

* Idealnym uzupełnieniem tego tekstu mogłaby być prezentacja ciekawych projektów stworzonych w Sieci przez nieletnich. Temat ten jednak jest wystarczająco obszerny by zasłużyć na osobny wpis - jeśli nikt nie wyśle mi ping’a do takiej prezentacji - kiedyś to zrobię.

Jednak w wyścigu o fotel prezydencki do bezprecedensowego starcia dwóch kobiet nie dojdzie, tak jak nie dojdzie do starcia dwóch Afroamerykanów. Republikanie w ogóle zdają się pozostawać w cieniu. Od kiedy Obama zrównał się już nieomal we wszystkich stanach z Hillary - kampania zmieniła się w pojedynek Demokraty z Demokratką.

Ale czym naprawdę są te wybory gdy, jak słusznie zauważył Tom Curry, Demokrata nie różni się wiele od Demokratki? Niezależnie od tego czy mówimy jedynie o wewnętrznej walce Lewego Skrzydła czy o rzeczywistej możliwości awansu do najwyższego stanowiska w państwie - pojedynek ten pozostanie dla mnie starciem czarnoskórego mężczyzny z białą kobietą. A dokładnie walką dwóch wielkich uprzedzeń, z którymi zmaga się nie tylko Ameryka. W ostatniej chwili dowiemy się które, z nich okaże się silniejsze - uprzedzenie do Czarnych czy uprzedzenie do kobiet?

Pamiętam start Hanny Gronkiewicz-Waltz w polskich wyborach prezydenckich w 1995 roku. A jeszcze bardziej - spadek dość wysokiego poparcia w ostatniej chwili. Tamtą porażkę częściowo udało jej się “odrobić” w wyborach stołecznych, ale tam z kolei wzięły udział dwa czynniki: wielkomiejska próba wyborców (której nie można raczej przyłożyć do średniej krajowej) i bonus w postaci dużej części głosów Lewicy. Z tamtym wspomnieniem myślę o Ameryce. Bo jeśli miałbym być wyrocznią - zwróciłbym uwagę na fakt, że marginalizacja kobiet w kulturze jest dużo starsza, a co za tym idzie - dużo głębiej i mocniej zakorzeniona niż dyskryminacja rasowa.

Nie zmienia to faktu, że tylko w Ameryce mogło w ogóle dojść do takiego pojedynku. Ten dziwny kraj, w którym głosuje się na wyższego kandydata - wciąż pozostaje niezastąpionym dostawcą cywilizacyjnych przemian.

Od jakiegoś czasu jestem zaangażowany w tworzenie Stowarzyszenia Dziennikarzy Obywatelskich (SDO), a odpowiednie poprawki w prawie prasowym (wprowadzenie pojęcia “dziennikarza obywatelskiego”) są wśród jego podstawowych celów. Wprawdzie dyskusję prowadzimy też w gronie SDO, ale chyba nie ma lepszego miejsca by wyrazić swoje zdanie na taki temat niż właśnie blog (z możliwością wysłuchania opinii samych zainteresowanych - niekoniecznie “zrzeszonych” tu czy tam).

Nie lubię odkrywać Ameryki - sięgnę tam gdzie sięgam zazwyczaj:

Wikipedia rzecze:

Dziennikarz - osoba zajmująca się przygotowywaniem i prezentowaniem materiałów w środkach masowego przekazu. >>

Tak szerokiej definicji szczerze powiedziawszy się nie spodziewałem. Obejmuje ona bowiem twórców reklam, muzyków, plakacistów, a nawet Prezydenta z jego orędziem do narodu!

A co na to polskie prawo?

W świetle art. 7 ust. 5 Ustawy o Prawie Prasowym z dnia 26 stycznia 1984 roku dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem tworzeniem lub przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją, albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia redakcji. >>

Tutaj kolejna skrajność - nawet śp. Kapu zmieściłby się jedynie od okazji.

Dyskusja o nowym prawie prasowym trwa, pojawiło się też pojęcie “dziennikarz obywatelski”, które sprawia jeszcze większy problem niż sam “dziennikarz”, którego obecna definicja prawna jest zdecydowanie niezadowalająca. Warto by dorobić się definicji adekwatnej do czasów i okoliczności. Nie chcemy odkrywać Ameryki raz jeszcze, więc zaglądamy do Wiki raz jeszcze, tym razem - anglojęzycznej:

A journalist is a person who practices journalism, the gathering and dissemination of information about current events, trends, issues and people. >>
Dziennikarz to osoba praktykująca dziennikarstwo - gromadzenie i rozpowszechnianie informacji o bieżących wydarzeniach, trendach, tematach i osobach.

Prosto i pięknie, prawda?

Teraz propozycja uściślenia tematu w naszym kontekście:

Dziennikarz obywatelski to dziennikarz uprawiający dziennikarstwo niezależnie np. na blogu lub w serwisie społecznościowym, a nie poprzez media tradycyjne (gazety, telewizje, stacje radiowe).

Ten podział będzie zresztą tracić powoli na znaczeniu w miarę ewolucji mediów tradycyjnych. “Dziennikarz obywatelski” to tylko okruszek cywilizacyjnej decentralizacji, która od kilkudziesięciu lat zmienia konsumentów w prosumentów. Telewizja, gazety, radio - będą stopniowo upodabniać się do Internetu (w drugą stronę dzieje się to dużo szybciej), aż zleją się z nim w jedną strukturę medialną i podziały na dziennikarzy “obywatelskich” i “nieobywatelskich” staną się bezzasadne.

Dlatego w nowym prawie prasowym postuluję skupić się na dobrej ogólnej definicji dziennikarstwa, a wtedy z dziennikarzem obywatelskim nie będzie kłopotu większego niż z dziennikarzem sportowym.

Zniknie też problem, o którym wspominała Lanooz przy okazji konkursu Wiadomości24.pl:

Swoją drogą przypomnijcie mi, czym różni się Dziennikarstwo Obywatelskie od Blogowania? >>

W świetle takiej definicji bloger, może na swoim blogu uprawiać dziennikarstwo i być dziennikarzem, ale nie musi. Może blogować wybierając inny rodzaj twórczości np. pisarstwo, malarstwo czy fotografię artystyczną.

Oczywiście szukając znów w angielskiej Wiki pod hasłem citizen journalism odnajdziemy dość pokaźny artykuł i uwagę, że termin nie jest zdefiniować aż tak prosto. Tu mam wątpliwości - wszystko chyba zależy z jakiej perspektywy chcemy go definiować. Na pewno z punktu widzenia prawa definicja musi być prosta.

“Moim narzędziem pracy jest Google” - nazwała to kiedyś moja koleżanka. Słowo “narzędzie” w przypadku Sieci nie jest wystarczające. Bez Internetu stajesz się jak profesor ograbiony z wiedzy do poziomu maturzysty. Osoba, która biegle posługuje się wyszukiwarką - jest w stanie zwiększyć swój potencjał intelektualno-produkcyjny o więcej niż 70%. Nie wierzycie? Oto przykład:

Nigdy nie programowałem w języku C++. Nie napisałem w nim ani linijki kodu. A jednak przy dobrej motywacji - najpewniej byłbym w stanie w ciągu miesiąca (a kto wie, może nawet tygodnia) napisać całkiem składną prostą aplikację. To czego potrzebuję to podstawowa wiedza o programowaniu jako takim (co to są zmienne, funkcje, tablice…), odrobina logiki i pewna garść podstawowych zasad, których opanowanie mogłoby zająć zbyt dużą część tak krótkiego czasu. I Google.

Oczywiście programista zaprotestuje: “Ty nie nauczysz się programować! To będzie przeklejanie fragmentów kodu bez zrozumienia zasady działania.” Otóż to! Właśnie staliśmy się neuronami globalnej inteligencji (nie pomyl ze świadomością), którą pięknie ochrzczono imieniem antycznej bogini.

Gaia nie narodziła się w Internecie, a Lovelock prawdopodobnie nigdy nawet nie śnił o blogosferze. Przed Internetem istniały książki. Siedząc w olbrzymiej bibliotece, także (choć wolniej) stawałeś się mądry mądrością świata. Przed bibliotekami byli podróżujący mędrcy i opowiadacze. Impulsy między neuronami poruszały się z prędkością pieszych przemierzających góry i lasy, z prędkością wiatru wiejącego w żagle statków.

Jeszcze wcześniej informacje przekazywały niesione kilometrami zapachy i wycia dzikich zwierząt. Te epoki można porównać do mózgu działającego w fazie snu. Fale mózgowe obniżone do częstotliwości theta lub nawet delta. Procesy, które rozpoczęły się eony temu - przez wieki nabierały tempa, stawały się coraz wyraźniejsze. W Sieci przyspieszyły, a Gaia obudziła się ze snu.

Dwie perspektywy - z jednej strony wygodny i szybki dostęp do zasobów wiedzy całej cywilizacji pozwala każdemu z nas wykonywać pracę osoby o nieprzebranej i wielowątkowej wiedzy. Z drugiej strony, jak neurony “Wielkiego Mózgu”* wykonujemy fragmenty obliczeń, nie będąc świadomi całego “planu”. “Plan” częściowo odsłonią narzędzia od analizy danych. To w ich świetle, zachowanie użytkowników sieci często porównuje się do zachowania roju owadów**.

Fascynujący jest sposób w jaki powstaje na przykład blogowy wpis - wyczytane, usłyszane fragmenty mutują, mieszają się w głowie autora - przy odrobinie szczęścia - autor dodaje 1% od siebie i udostępnia ten nowo powstały mem w Sieci. Często już po paru godzinach dzięki trackback’om może zobaczyć, jak zaczyna on żyć własnym życiem.

A nawet jeśli zabraknie choćby jednego pingu - wystarczy jedna wizyta przypadkowego internauty… Neuron odnajduje połączenie z neuronem. Impuls zostaje przekazany. A jego skutków nigdy nie uda się wyśledzić. Globalna inteligencja nie działa logicznie. Lub raczej nie jest to logika klasyczna. Dużo lepiej zadziałają tu modele oparte na logice rozmytej.

Ten tekst nie kończy się tutaj. Klikając w linki, akapit po akapicie ciągnie się do końca Internetu***, do końca historii****, do końca człowieka****, do końca świata takiego jaki znamy.

* Tutaj nawiązuję do bezpośredniego skojarzenia, a nie kultowej serii komiksów rysowanych przez Bogusława Polcha.

** Inteligencja roju inspirowała programistów Digg’a przy pracy nad ich eksperymentalnym interfejsem, ale jeśli chcecie czegoś naprawdę mocnego - poświęćcie czas na fenomenalną prezentacje Hansa Roslinga.

*** The End of Internet - w chyba najbardziej znanej wersji tutaj, ale użyjcie Google’a ;-)

**** Oczywiście nie te wieszczone przedwcześnie przez Fukuyamę, ale czy nie uważacie, że byłby świetnym blogerem? Ma talent do tytułów.

Gdy pisałem ten tekst na tym samym komputerze (na drugim monitorze) moja dziewczyna oglądała (a wraz z nią ja i to po raz drugi) - trzeci sezon 24 godzin. Czyżby mój procesor dorobił się drugiego rdzenia?

Po pierwsze, mówiąc o modelu - trzeba umieć go odczytać. Weźmy np. potrzebę przynależności społecznej - co oznacza jej pozycja w piramidzie? Odpowiedzią jest pytanie: za co byłbyś w stanie zapłacić utratą tej przynależności? Większość ludzi, niechętnie podejmie się działań, które poprawią ich samoocenę, a nawet zapewnią im uznanie - jeśli wiązać się to będzie z wyobcowaniem ze społeczeństwa. Natomiast w obliczu zagrożenia - podejmą się często najróżniejszych bardzo aspołecznych działań w celu zapewnienia sobie bezpieczeństwa - nawet za cenę utraty akceptacji otoczenia. Analogicznie można wytłumaczyć całą strukturę piramidy.

Jak każdy model, także i ten spotkał się również z krytyką - szczególnie dotyczącą faktu, że u poszczególnych jednostek realizacja na wyższych poziomach może wyglądać z pozoru zupełnie inaczej. Gdy jednak przepuścimy hierarchię potrzeb danej osoby przez serię pytań “Co poświęcisz by to zdobyć?” - okaże się, że powstające w ten sposób “zindywidualizowane” piramidy - mają ze sobą wiele wspólnego, a uśrednione pokazują obraz zbliżony do modelu.

Kaznowski pokusił się o tezę, że hierarchia potrzeb we współczesnym społeczeństwie (tu: społeczeństwie internetowym) wygląda nieco inaczej, a wręcz jest odwrotnością modelu Maslowa! Czytając komentarze - mam wrażenie, że po pierwsze nastąpiło tu zamieszanie pojęciami. Odwrócona piramida przedstawia bowiem przeznaczane zasoby (głównie naszą uwagę, bo już nie koniecznie pieniądze), a nie hierarchię potrzeb, która nie zmieni się nigdy. Nawet jeśli chwilowo wydaje nam się, że jesteśmy oddani “wyższym celom” - gdy tylko lodówka opustoszeje - sorry Gregory! - potrzeba samorealizacji ustąpi na 15 minut potrzebie pójścia do spożywczaka. A jednak jeśli będzie to jedynie 15 minut zamiast wielogodzinnego polowania - zostanie więc więcej czasu na “bujanie w obłokach”.

A więc największa koncentracja uwagi wraz z ewolucją społeczeństwa wędruje sobie powoli w górę piramidy. I z tym się zgodzę. Tutaj natomiast autor zrobił krok tyle spektakularny, co zbyt śmiały i całkowicie odwrócił proporcje. Jak bardzo futurologiczna to wizja - najlepiej pokaże nam fakt, że w oryginalnym modelu Maslowa - piramidę wieńczy “potrzeba samotranscendencji” (a jeśli nie wiecie co to znaczy to jest to tylko trochę naciągany dowód na nietrafność “modelu odwróconego”).

Więc jak to wygląda? Oto wersja piramidy w stylu web2.0 (takie “perskie oko” w kierunku choinki Alberta), z trzema zastrzeżeniami:

Primo, poziomy nie są poziomami. Nie istnieją, żadne granice i dlatego je usunąłem.

Secundo, żaden serwis nie zaspokaja potrzeb tylko z jednego poziomu np. Google służą do wszystkiego, a jednak potrzeby podstawowe będą za jego pomocą zaspokajane relatywnie częściej. Allegro dla niektórych jest formą samorealizacji, a dla innych narzędziem zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Pajacyk zaspokaja fizjologiczne potrzeby z podstawy piramidy, a jednak dla dużo większej grupy ludzi będzie miejscem gdzie mogą zrobić coś bezinteresownego dla świata zupełnie anonimowo.

Tertio, wybór i kolejność są nieco spontaniczne i z pewnością wydadzą się dyskusyjne z powodów wymienionych powyżej, ale idea pozostanie.

No dobrze, a co z tego wynika? Przede wszystkim - potrzeby podstawowe nie poszły w odstawkę. Co najwyżej zostały dla nich wypracowane skuteczne rozwiązania i więcej uwagi zaczynamy poświęcać kolejnym poziomom. Google, Allegro, Gratka czy pornosfera istnieją i mają się dobrze. Tu przytoczę zdanie, z którym nie zgadzam się dramatycznie:

W rozwiniętych społeczeństwach problem zaspokojenia potrzeb fizjologicznych czy bezpieczeństwa ma marginalny z punktu widzenia gospodarki charakter.

Czyżby autor miał na myśli coś innego i nie wyraził tego szczęśliwie? Przemysł zbrojeniowy, spożywczy, farmaceutyczny… mają marginalny charakter dla gospodarki? Może wyjaśni w kolejnym wpisie. A my wróćmy do naszego naprawdę marginalnego dla gospodarki, ale za to ulubionego web 2.0.

Spójrzmy na zwycięzce zeszłorocznego lokalnego maratonu - serwis nasza-klasa.pl i jego okolice. Tu na modelu dzieje się i dziać się będzie. Nie bez kozery, używamy nazwy “serwisy społecznościowe”. Potrzeba związków i przynależności do grupy pozostaną długo dominującą strefą ruchu i naporu. A przynajmniej dla tych społeczeństw, które już potrafią i mogą korzystać z Internetu.

Ta część Sieci czy blogosfery, której można by przyczepić choćby tag “samorealizacja” to ułamek promila. Na koniec jeszcze jedna uwaga. Jeśli model hierarchii przeznaczanych zasobów (głównie: poświęcanej uwagi) miałby się kiedyś spełnić to pożądany byłby raczej prostokąt, w którym poszczególnym “poziomom” poświęcamy harmonijnie w miarę podobną ilość czasu i koncentracji. Odwrócona piramida to koncepcja architektonicznie karkołomna.

W pewnym sensie stałeś się podobny do bohaterów kolorowych gazet. Jesteś sławny. Ludzie oglądają twoje zdjęcia, czyhają na niusy z twojego życia prywatnego, śledzą twoje poczynania zawodowe - a ty nie wiesz o nich często nic, choćby było to zaledwie kilka osób. Doda Elektroda w wersji kieszonkowej - lub jak ochrzcił tobie podobnych Clive Thompson - microcelebrity.

Mikrosława to fenomen bycia ekstremalnie znanym, ale nie dla milionów lecz tysięcy lub nawet kilkudziesięciu osób. Clive Thompson

To co jednak najciekawsze w prześwietnym tekście redaktora Wired - to zauważenie nowych umiejętności, które posiedliśmy w procesie adaptacji do rzeczywistości powszechnej dostępności środków masowego przekazu. Umiejętności życia w świetle reflektorów. Wbrew pozorom, już nie tylko, jak sugeruje Thompson, nastolatki są świadome nowych realiów. Kiedy pojawiamy się w miejscach publicznych zaczynamy coraz mocniej, choćby i podświadomie, odczuwać wycelowane w siebie obiektywy kamer i innych urządzeń rejestrujących.

Ledwie rok pozostał mi w skórze twentysomething, lecz siedząc okrakiem na krawędzi - mogę zerkać na obie strony jednocześnie. Nie wiem, czy pamiętacie - na początku lat 90-tych pojawiły się masowo tak zwane “małpy”, czyli aparaty fotograficzne w których parametrów ekspozycji i ostrości nie trzeba było ustawiać ręcznie, najczęściej wyposażone w małego flesza. Dziś nawet proste kompakty posiadają obiektyw z zoom’em, 10 programów, anti-shock czy nawet redukcję czerwonych oczu, które były znakiem rozpoznawczym wykonywanych takim sprzętem zdjęć. “Małpy” były dużo prostsze, a zdjęcia okropne.

Szeroki kąt obiektywu sprawiał, że twarze w zbliżeniu wyglądały “żabio”, a światło lampy dawało cerze niezdrowy połysk i czerwone oczy - co zachwyciło mnie tylko raz w życiu - na zdjęciach z amatorskiego spektaklu o duchach i wampirach, w którym grałem obłąkanego krwiopijcę. Poza tym wyjątkiem, jak wielu moich znajomych, unikałem błysku fleszy jak wspominany wampir.

Jeśli należysz do tego pokolenia, być może przy jakimś nakręconym komórką “śmiesznym filmiku” z sieci, nawiedziła cię kiedyś następująca myśl: “jakież to szczęście, że w czasach kiedy to ja byłem młody i głupi - nie było telefonów komórkowych”. W rzeczy samej. Ale to już przeszłość. Dziś spotkania towarzyskie pełne są nie tylko microcelebrities, ale także micropaparazzi.

Twoi przyjaciele, wrogowie, a nawet osoby zupełnie obce - czekają na twój ruch. Może miałbyś ochotę zatańczyć? Pośpiewać? A może po prostu się upić? Uważaj. Pamiętasz ten klip z YouTube, który miał swoje 5 sekund sławy w zeszłym tygodniu - chyba nie chcesz być gwiazdą kolejnego?

Żyjąc permanentnie “w ukrytej kamerze” zaczynasz się nie tylko hamować. Zaczynasz grać. Skoro nie możesz powstrzymać szumu, uczysz się go kontrolować. Chyba lepiej być reprezentowanych w Google’ach przez własny blog niż przez przypadkowe logi z chat’owych archiwów i wyrwane z kontekstu komentarze na forum?

Żegnajcie wspomnienia, witaj Wielki Bracie.

O ile łatwiej czytać o przedawnionym świecie. Wczorajsza polityka, klęski, wojny i naiwne prognozy przyszłości, która już nadeszła - nie irytują, nie smucą, nie straszą, a poprawione skalpelem i myszką dziewczyny cieszą tak samo.

Czy sequel powtórzy sukces części pierwszej? Jak referendum wpłynie na kurs euro? Czy czeka nas wojna na wschodzie? I najważniejsze: gdzie urodzi Brangelina? W duszne lenie noce, redaktorzy pochylają się nad biurkami spekulując. Ty znasz odpowiedź. Mądrzejszy od ekspertów i tarota, we wczorajszym świecie jesteś wszędobylskim okiem Wielkiego Brata, które zna wszelkie tajemnice. Naiwność gwiazd, co myślały, że romans da się ukryć i tajemnice polityków, którzy też ludzie i czasem chcą zarobić.
Czy to znowu ci umknęło? Kiedy ta szara teraźniejszość, która migreną dobija się każdego dnia do twojej głowy przemienia się w ten barwny świat historii? Alchemia.

Czy świat opowiedziany nie musi z natury być lepszy od doświadczonego? W końcu te wszystkie pióra i klawiatury… Być może nie wszyscy, ale nie sposób nie zauważyć - są wśród nich i brylanty! Kto lepiej potrafi wycinać nudne momenty? Nieczuły demiurg nigdy nawet nie próbuje. To oni dotrą z okiem obiektywu tam gdzie warto być. Potem w przytulnym świetle monitorów usuną nadmiar obrazków no i te zmarszczki co mogą człowieka wpędzić w depresję.

Łatwiej jest żyć w przedawnionym świecie. Ale to teraz stoisz twarzą w twarz z przygasłymi gwiazdami z wczorajszych okładek i zastanawiasz się gdzie przeżyć zbliżającą się podróż. Poranek odbija się w torach peronu. Gołębie szukają okruchów dworcowych kanapek. Deszcz. Dziurawe zadaszenie pozwala lśniącej kropli wpaść za twój kołnierz. Jest zimna gdy spływa po plecach.

“Bierze pan coś? Zapada mi. Folią muszę nakryć.”

Nie jesteś pewien. Spoglądasz w stronę otwartego kiosku.

Bo gdy przewidywalność i dystans wczorajszego świata znudzi cię na dobre - dzisiejsza prasa zaoferuje ekscytujący świat jutra.

“Niech pan się przesunie, to wiadro postawię… o, płaszcz panu zalało!”